Đà Lạt là thành phố duy nhất ở Việt Nam mà bạn xếp áo khoác vào vali thay vì kem chống nắng. Thành phố nằm ở độ cao khoảng 1.500 mét trên cao nguyên Lang Biang, và sự khác biệt cảm nhận được ngay: thông thay cho dừa, buổi sáng se lạnh, và sau hoàng hôn cả thung lũng sáng lên vì nhà kính như một thành phố thứ hai. Người Pháp dựng nơi này làm trạm nghỉ trên núi để tránh cái nóng của biển, và tính cách đó vẫn còn — biệt thự cửa chớp, hồ nước giữa lòng phố, cà phê rang ngay góc đường.
Đây cũng là thành phố trải rộng. Thác, đồi chè, vườn hoa và các điểm ngắm cảnh cách nhau mười đến bốn mươi cây số, nối với nhau bằng những con đường leo dốc, gấp khúc và chìm vào mây từ buổi chiều. Chính địa hình đó là lý do để đi ô tô.
Vì sao ô tô thay đổi chuyến đi
Đi xe máy, cao nguyên đẹp trong một giờ và mệt suốt cả ngày: sương ướt, đổ đèo lạnh, mưa đến không báo trước. Trong ô tô cũng cung đường ấy lại là niềm vui — máy sưởi bật, máy ảnh khô ráo, và cân cà phê Cầu Đất mua ngoài kế hoạch nằm yên trong cốp.
Phần còn lại là khoảng cách. Taxi lên đồi chè rồi quay về đắt hơn nửa ngày thuê xe, và đồng hồ vẫn chạy trong lúc bạn dạo bộ. Có xe riêng, cao nguyên mở ra trọn vẹn: bình minh trên biển mây, bữa trưa thong thả ở một nông trại, buổi chiều rẽ ngang tới thác không phải xếp hàng.
Chúng tôi giao xe ở đâu
Hai cách, đều đơn giản.
Tại sân bay Liên Khương. Sân bay cách trung tâm khoảng ba mươi cây số về phía nam theo QL20, đường tốt và nhanh. Gửi chúng tôi số hiệu chuyến bay, xe sẽ đợi sẵn khi bạn hạ cánh — điều này đáng giá với chuyến bay tối, khi thành phố đã chìm trong sương.
Tận nơi bạn ở. Khách sạn, homestay, hay một căn villa trong hẻm ở Phường 3 — cho chúng tôi địa chỉ và giờ, xe sẽ có mặt tận cửa.
Một lưu ý thẳng thắn về cách vận hành. Đội xe của chúng tôi đặt tại Nha Trang, và mỗi chiếc xe cho Đà Lạt đều được lái ngược lên đèo trước khi kỳ thuê của bạn bắt đầu. Vì vậy đặt trước một hai ngày thực sự tốt hơn là hỏi vào sáng hôm đó, và vì vậy việc giao xe có chi phí riêng — bạn sẽ thấy nó trong tổng tiền trước khi xác nhận, không bao giờ là bất ngờ lúc nhận xe.
Đường lên: Nha Trang — Đà Lạt
Nếu bạn đi từ biển lên, bản thân cung đường đã là một trong những cung đẹp nhất nước. QL27C vượt đèo Khánh Lê — đoạn xoắn dài dân địa phương quen gọi là Omega — và đưa bạn từ mực nước biển lên cao nguyên trong khoảng 140 km, chừng bốn tiếng thong thả.
Hãy tính đó là một ngày, không phải một cuốc chuyển. Bạn đi qua ba kiểu khí hậu nối tiếp: cái nóng ven biển, một dải mây thường trực nơi kính lái trắng xóa và thác đổ thẳng xuống mặt đường, rồi thông và nắng ở sườn bên kia.
Lái xe trên cao nguyên
Đà Lạt thưởng cho người lái điềm tĩnh và phạt người vội vàng.
Sương mù ở đây là thời tiết, không phải sự kiện. Nó xuống từ sáng sớm và trở lại từ chiều muộn. Dùng đèn cốt — đèn pha phản chiếu vào hơi nước và làm chói mắt chính bạn.
Đổ đèo thì dùng số. Đèo Prenn và Mimosa mất độ cao rất nhanh. Giữ số thấp và phanh bằng động cơ; rà phanh suốt đường xuống sẽ làm phanh nóng và mất tác dụng đúng lúc cần nhất.
Có xe nông sản. Xe tải chở rau và hoa chạy các cung này cả ngày lẫn đêm, và họ ôm cua trong vì buộc phải vậy.
Đất đỏ trơn. Mùa mưa, đường vào nông trại kéo bùn ra mặt nhựa ngay chỗ giao. Giảm tốc trước khúc cua, đừng giảm trong khúc cua.
Trung tâm khó đỗ. Quanh chợ và hồ vào cuối tuần thực sự chật; phần lớn khách sạn có sân, nên hỏi trước khi đặt phòng.
Những nơi chiếc xe tự trả tiền cho nó
Lang Biang — mười hai cây số về phía bắc, ngọn núi đặt tên cho cả cao nguyên.
Hồ Tuyền Lâm và thiền viện Trúc Lâm — thông, nước và yên tĩnh, cách trung tâm hai mươi phút.
Đồi chè Cầu Đất — khoảng hai mươi lăm cây số về phía đông. Đi trước bình minh: đồi chè nổi trên biển mây, đến chín giờ là tan.
Thác — Datanla gần phố, Prenn trên đường vào, thác Voi ở tây nam, và Pongour cách chừng bốn mươi cây số là cái đáng lái xe tới nhất.
Nông trại hoa và cà phê — nhiều nơi cho xem sân phơi và bán ngay tại nguồn. Hãy chừa chỗ trong cốp.
Xa hơn — Đà Lạt qua Di Linh về Mũi Né đưa bạn trở lại biển và đồi cát; Đà Lạt về Nha Trang thì quay lại qua đèo.
Chọn xe nào
Hai người và chủ yếu trong phố: xe hạng nhỏ là câu trả lời hợp lý — hẻm cũ và chỗ đỗ đều dễ hơn.
Gia đình có hành lý: xe bảy chỗ xứng đáng, vì cao nguyên là nơi người ta mua đồ, và cốp đầy là kết cục bình thường của chuyến Đà Lạt.
Nếu có đồi chè và đường nông trại trong kế hoạch, thêm chút khoảng sáng gầm là đáng. Và nếu bạn chưa quen đường núi, hãy chọn số tự động.
Cần gì để thuê
Giấy phép lái xe cùng bằng lái quốc tế và hộ chiếu. Có quy định độ tuổi tối thiểu, còn các gói bảo vệ và tiền cọc được nêu rõ ngay trong bước đặt xe.
Nên đi khi nào
Tháng 11 đến tháng 3 là mùa khô, cao nguyên trong trẻo nhất — đêm lạnh, ngày nắng.
Tháng 6 đến tháng 9 mưa vào buổi chiều: sáng thường đẹp, nên xếp việc lái xe vào buổi sáng.
Tết và Festival Hoa kín phòng kín xe. Cả hai đều đáng xem và đều cần đặt sớm.
